Bóle i dysfunkcje stawu skroniowo-żuchwowego (w skrócie s.s.ż) oraz mięśni żwaczowych tworzą zespół wzajemnych powiązań z wieloma objawami. Jeżeli masz takie symptomy jak ból, trzeszczenia, trzaski, wiedz, że Twoje problemy mogą być łatwo zdiagnozowane i leczone lepiej niż w przeszłości. Niektóre zaburzenia mogą prowadzić do poważnych chorób, dlatego też ich wczesne zdiagnozowanie i leczenie jest bardzo ważne. Zwykle leczenie wymaga wielu zabiegów i potrzeba wielu miesięcy, by było skuteczne.

Przyczyną Twoich dolegliwości mogą być wady zgryzu, wady postawy ciała, urazy, zaciskanie mięśni żwaczowych, liczne braki zębowe, rozchwiane i przemieszczone zęby, nieprawidłowo wykonane lub przestarzałe protezy, starcie zębów spowodowane zgrzytaniem zębów - bruksizm, który może pogłębić się z powodu stresu i nerwowości. Stąd schorzenia stawu skroniowo-żuchwowego dzieli się na:

• wady rozwojowe
• schorzenia mięśni (ból mięśni twarzy)
• zaburzenia wewnątrzstawowe (przemieszczenie krążka z zablokowaniem lub bez zablokowania)
• zmiany zwyrodnieniowe

Objawami zaburzeń w stawie mogą być: bóle stawów i mięśni, objawy akustyczne: trzeszczenia i trzaski, zbaczanie żuchwy, trudności w żuciu twardych pokarmów, ziewaniu, śpiewaniu, odgryzaniu dużych kęsów, gry na instrumentach np. wiolonczeli lub innym instrumencie muzycznym (dętym). Bóle głowy i karku często towarzyszą dysfunkcjom s.s.ż. Przewlekle bóle mogą prowadzić do różnych powikłań w ośrodkowym układzie nerwowym, mogą ujawnić się w postaci depresji czy stanów lękowych.

Czy zaburzenia s.s.ż. dotyczą Ciebie?

• Czy zgrzytasz lub zaciskasz zęby?
• Czy budzisz się z obolałymi, zaciśniętymi mięśniami żwaczowymi?
• Czy masz często bóle głowy i/lub karku? Czy ten ból wzmaga się podczas zaciskania zębów?
• Czy zaciskasz zęby w stresowych sytuacjach?
• Czy masz problemy z szerokim otwarciem ust np. podczas odgryzania jabłka, ziewania czy śpiewania? Czy żuchwa zablokowuje się podczas wykonywania tych czynności?
• Czy podczas otwierania ust czujesz w stawach klikniecie, słyszysz trzaski, szmery, tarcia?
• Czy kiedykolwiek miałaś/miałeś uraz szyi, głowy, szczęk?
• Czy masz uczucie, ze jakiś ząb jest rozchwiany lub za "wysoki"?
• Czy masz problemy z innymi stawami?
• Czy masz zęby zniszczone, starte, rozchwiane?

Im więcej razy twoja odpowiedź brzmi "tak" tym większe prawdopodobieństwo, ze masz zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego!

Jak najczęściej powstają zaburzenia s.s.ż?

Stres, zgrzytanie i zaciskanie zębów (bruksizm), zła postawa ciała powodują, że Twoje mięśnie są
w ciągłym skurczu. Silny skurcz przyciąga twoje szczęki do siebie i uciska na stawy skroniowo-żuchwowe powodując zmiany w ich budowie, a także ścieranie powierzchni zębowych. Inną częstą przyczyną jest uraz stawu lub artretyzm. Podczas urazu może dojść do rozciągnięcia lub przerwania więzadeł, które utrzymują kości szczęk i krążek stawowy w prawidłowej pozycji.

Jak diagnozuje się zaburzenia w s.s.ż?

Twój lekarz wysłucha Twoich skarg, a następnie zbada palcami Twoje stawy s.ż. i mięśnie żwaczowe. Twój doktor może włożyć mały palec do ucha (nie cały :-)) by wyczuć jak gładko pracuje Twój staw. Stetoskopem osłucha stawy, a linijką zmierzy jak szeroko możesz otworzyć usta. Liczne badania dodatkowe mogą być zlecone przez Twojego lekarza. Najczęściej wykonuje się zdjęcia rtg stawów w zwarciu i rozwarciu szczęk, które uwidaczniają kości, ich zwyrodnienia, złamania czy zmiany nowo-tworowe. Także mogą być wykonane modele diagnostyczne z gipsu. Montuje się je w artykulatory, które symulują ułożenie szczęk i ruchy żuchwy, ponadto uwidaczniają zachodzenie i starcie zębów.

Jak możemy pomóc sobie sami?

• Rozluźniać mięśnie trzymając szczęki z dala od siebie. Naucz się rozpoznawać, kiedy zaciskasz zęby. Miej przeciwstawne zęby połączone tylko wtedy, kiedy jesz lub przełykasz.
• Utrzymywać prawidłową postawę ciała. Kiedy mamy prawidłową postawę ciała, nasza głowa, szyja, żuchwa jest we właściwym położeniu.
• Jeść miękkie potrawy takie jak jajka, gotowane warzywa, zupy. Nie żuć gumy! Unikać twardych potraw np. orzechów, surowych marchewek (przed zjedzeniem należy je zetrzeć)
• Zmniejszając stres i relaksując się częściej!
• Stosując okłady zimne lub ciepłe. Jedne i drugie relaksują mięśnie i łagodzą ból. Twój lekarz doradzi Ci jak i kiedy je stosować.
• Ćwiczyć. Twój lekarz zaleci Ci odpowiednie ćwiczenia rozluźniające mięśnie żwacze i wzmacniające przeciwstawne mięśnie.
• Gdy ból jest uporczywy można zażyć leki przeciwbólowe, przeciwzapalne lub rozkurczowe. Twój lekarz zaleci Ci odpowiednie leki.

Możliwości leczenia:

1. Fizjoterapia: ćwiczenia, ultradźwięki, stymulacje elektryczne, leczenie ciepłem, krioterapia, masaż
2. Techniki relaksacyjne: technika oddychania i rozluźniania, progresywna relaksacja, metoda biofeedback
3. Leczenie farmakologiczne - leki przeciwzapalne, leki przeciwbólowe, leki zmniejszające napięcie mięśni, leki psychotropowe
4. Leczenie stomatologiczne:
   • Zachowawcze- zmiana kształtu i wielkości zębów może przywrócić właściwy zgryz,
     
     
      
   • Protetyczne - w przypadku braków zębowych wykonanie mostów lub protez,
     
     
     
     Lekarz może zalecić szyny okluzyjne - plastikowe nakładki nazębne lub podjęzykowe na noc lub/i na dzień, które pozwolą na odpowiednie ułożenie szczęk wobec siebie uniemożliwiając zaciskania zębów i napinania mięśni żwaczowych.
      
   • Ortodontyczne- w przypadku wad zgryzu
     
     
      
5. Zabiegi chirurgiczne - tylko w przypadku długo nie poddających się leczeniu bólom i daleko posuniętym zmianom anatomicznym w stawach.

Mówienie, gryzienie, ziewanie, śpiewanie zawsze łączy się z pracą Twoich stawów skroniowo-żuchwowych. Jeżeli podczas tych czynności odczuwasz dyskomfort zgłoś się do swojego lekarza stomatologa. Szybkie rozpoznanie i leczenie pozwoli Ci na odzyskaniu radości w wykonywaniu tych tak ważnych w życiu czynności.

Więcej informacji dotyczących zagadnienia Możecie Państwo zasięgnąć bezpośrednio w naszym gabinecie lub telefonicznie.

Lek. stom. Renata Kaczorowska